Waarom gaat eikenhout generaties mee?
Waarom eiken generaties meegaat
Meer weten over de levensduur van eikenhout?
In oude boerderijen staan eettafels waar al vier generaties aan hebben gezeten. Bijna altijd zijn dat eiken tafels, en dat is geen toeval. Eikenhout is dicht, sterk en beschermt zichzelf van binnenuit, en een dik blad kunt u meerdere keren opnieuw laten schuren. Wij bij Boomstamspecialist werken er graag mee, juist omdat wij weten dat zo'n tafel ons allemaal overleeft. Hieronder leest u waar die levensduur vandaan komt, wat u ervoor moet doen en waar u bij eiken op moet letten.
Hoe lang gaat een eiken tafel mee
Bij normaal gebruik en gewoon onderhoud tientallen jaren, en in de praktijk vaak meer dan een mensenleven. Een massief blad van vijf tot zes centimeter kan meerdere keren opnieuw geschuurd en afgewerkt worden, waardoor het telkens weer als nieuw is.
De dichtheid die het verschil maakt
Duurzaamheid bij hout begint bij hoeveel materiaal er in een kubieke meter zit. Hoe dichter het hout, hoe minder snel het indeukt, splintert of doorbuigt onder gewicht.
Zevenhonderd kilo per kubieke meter
Eiken zit rond de zevenhonderd kilo per kubieke meter. Ter vergelijking, suar zit op ongeveer zeshonderd en noten rond de zeshonderdvijftig. Dat verschil van honderd kilo klinkt klein, maar u merkt het aan alles. Een omvallende pan geeft bij eiken eerder een schrammetje dan een deuk, en een stoelpoot die er dagelijks tegenaan schuurt tekent minder snel af.
Wat langzame groei ermee te maken heeft
Een eik doet er ruim tweehonderd jaar over om een stam te vormen waar een blad van meer dan een meter breed uit te zagen valt. Al die tijd stapelt hij smalle jaarringen op. Hoe smaller en gelijkmatiger die ringen, hoe dichter het hout en hoe stabieler het blad zich later gedraagt. Bij onze eiken tafels is dat het eerste waar wij naar kijken als er een stam binnenkomt.
Looizuur, de ingebouwde bescherming
Eiken heeft iets wat de meeste houtsoorten missen. In het kernhout zitten looistoffen, dezelfde stoffen die vroeger werden gebruikt om leer te looien. Die maken het hout minder aantrekkelijk voor schimmels en insecten, en ze dragen bij aan de warme kleur die eiken in de loop der jaren krijgt.
Het is de reden dat eiken van oudsher werd gebruikt voor scheepsbouw, vakwerkhuizen en wijnvaten. Constructies van eeuwen oud staan er nog, en dat is niet omdat ze goed onderhouden zijn maar omdat het hout zichzelf verdedigt.
De keerzijde bij ijzer en vocht
Datzelfde looizuur reageert wel met ijzer. Laat u een natte blikken pan, een stalen schaal of een vochtige spijker op het blad liggen, dan ontstaat er een donkerblauwe tot zwarte vlek. Die zit in het hout en niet op het oppervlak, dus wegpoetsen helpt niet. Meestal moet er dan lokaal geschuurd worden. Gebruik onderzetters en laat metaal niet nat op eiken staan, dan speelt het nooit.
Een blad dat u meerdere keren kunt herstellen
Dit is misschien wel het belangrijkste argument, en het geldt voor elk massief blad maar bij eiken in het bijzonder omdat het hout de bewerking zo goed verdraagt.
Per beurt gaat er nauwelijks een millimeter af
Bij een blad van vijf tot zes centimeter kunt u dat gerust een paar keer herhalen in de levensduur van de tafel. Onderstaande tabel laat zien wat dat betekent tegenover andere bladtypen.
| Type blad | Opnieuw schuren | Bij diepe schade |
|---|---|---|
| Massief eiken van 5 tot 6 cm | Meerdere keren | Herstelbaar, ook lokaal |
| Massief blad van 3 cm | Een of twee keer | Beperkt herstelbaar |
| Fineer op plaatmateriaal | Niet | Vervangen |
| Kunststof toplaag | Niet | Vervangen |
Wat u hieruit moet meenemen: dikte bepaalt of u over vijftien jaar een opknapbeurt of een nieuwe tafel nodig heeft. Dat geldt net zo goed voor een los boomstam tafelblad dat u op uw eigen frame legt.
Hoe eiken mooier wordt met de jaren
Vers geschuurd eiken is licht en bijna geel. Onder invloed van licht en lucht kleurt het langzaam naar honing en daarna naar een warmere, diepere tint. Bij de meeste andere materialen is ouder worden achteruitgang, hier is het het tegenovergestelde.
Patina is geen slijtage
Na een jaar of vijf heeft uw blad een kleur die u niet had kunnen bestellen. Daar komen de sporen bij van dagelijks gebruik: een lichte glans op de plekken waar armen liggen, een schrammetje van een kinderfeestje. Wij noemen dat patina en veel klanten willen het na verloop van tijd juist niet meer wegschuren. Zet er alleen niet permanent een schaal op dezelfde plek, want dan krijgt u een lichte vlek als u hem weghaalt.
Wat er wel voor nodig is
Eiken gaat lang mee, maar niet vanzelf onder alle omstandigheden. Drie dingen bepalen of uw blad die tientallen jaren ook echt haalt.
- Goed gedroogd hout, tussen de acht en twaalf procent vocht voor binnen. Te nat betekent scheuren in het eerste stookseizoen.
- Een bevestiging met sleufgaten in de dwarsrichting, zodat het blad kan krimpen en zwellen zonder spanning.
- Een binnenklimaat tussen de vijftig en vijfenzestig procent luchtvochtigheid, en niet pal boven een radiator.
Verder is het onderhoud beperkt. Afnemen met een licht vochtige doek en bij een geoliede afwerking één tot twee keer per jaar bijoliën. Bij een aanrechtblad van eiken letten wij extra op de kopse kanten en de uitsparingen, want daar dringt water als eerste binnen.
Wij bouwen liever iets dat u nooit vervangt
Er is iets ongemakkelijks aan ons vak. Wij maken meubels die zo lang meegaan dat een klant zelden terugkomt voor een tweede tafel. Commercieel is dat geen slim model, maar wij zouden niet anders willen werken.
Wat ons daarbij bezighoudt, is dat het materiaal zich er niet toe leent. Een eik van tweehonderd jaar krijgt u niet terug door harder te werken of meer te betalen. Als wij daar een tafel van maken die na tien jaar bij het grofvuil staat, hebben wij iets verspild wat niet te vervangen is.
Daarom drogen we lang, werken we met dikke bladen en monteren we zo dat het hout kan blijven bewegen. En daarom komen klanten hier soms twintig jaar later terug, niet voor een nieuwe tafel maar om de oude te laten opknappen. Wilt u weten wat er nu gedroogd klaarligt, stuur ons dan uw maten via de contactpagina.
Tweehonderd jaar groei, dertig jaar gebruik
De verhoudingen achter een eiken tafel zijn opvallend. Voor een blad breder dan een meter uit één stuk is een boom van ruim tweehonderd jaar nodig, waarna het hout nog ongeveer achttien maanden droogt voordat het de werkbank op mag. Het resultaat weegt rond de zevenhonderd kilo per kubieke meter, tegenover zeshonderd voor suar. Een blad van vijf tot zes centimeter dik weegt daardoor tussen de honderd en tweehonderd kilo en kan meerdere keren opnieuw geschuurd worden, waarbij er per beurt nauwelijks een millimeter af gaat. Verdeel de aanschaf over dertig jaar dagelijks gebruik en u zit onder de prijs van drie goedkope tafels.
Aantal keer dat een blad opnieuw geschuurd kan worden
© boomstamspecialist.nl
De meeste meubels worden minder mooi. Eiken doet precies het omgekeerde, mits u het hout laat ademen.
Wilt u juist veel contrast in plaats van een rustig blad, kijk dan bij onze boomstamtafels van suar.
Veelgestelde vragen over Boomstamspecialist
Kan ik mijn eiken tafel later bij jullie laten opknappen
Ja, en dat gebeurt regelmatig. Wij halen het blad op, schuren het machinaal vlak en werken het opnieuw af in Nootdorp. Bij vijf tot zes centimeter dikte kan dat meerdere keren, ook als de tafel niet van ons is.
Welke dikte adviseren jullie voor eiken
Voor een eettafel vijf tot zes centimeter. Dat oogt robuust, blijft stabiel over de overspanning en houdt genoeg materiaal over om het blad later meerdere keren te kunnen herstellen.
Waar komt jullie eiken vandaan
Uit Europese zagerijen, en soms van oude bomen die hier in de omgeving zijn geveld. Van de meeste stammen weten we de herkomst en vertellen wij dat gewoon bij het blad dat u uitkiest.
Hoe monteren jullie een eiken blad
Met sleufgaten of tafelplaatjes in de dwarsrichting, zodat het hout kan krimpen en zwellen zonder spanning op te bouwen. In de lengterichting mag het vast, want daar beweegt massief hout nauwelijks.
Veelgestelde vragen over eikenhout
Hoe lang gaat een eiken tafel mee
Bij normaal gebruik tientallen jaren, en met een dik blad vaak langer dan een mensenleven. Doorslaggevend is de dikte, want die bepaalt hoe vaak u het blad opnieuw kunt laten schuren en afwerken.
Waarom is eikenhout zo sterk
Door de hoge dichtheid van rond de zevenhonderd kilo per kubieke meter en door de looistoffen in het kernhout. Die combinatie maakt het hard, slijtvast en minder aantrekkelijk voor schimmels en insecten.
Wordt eiken donkerder in de loop der jaren
Ja, onder invloed van licht en lucht gaat het van licht naar honing en daarna naar een warmere, diepere tint. Dat proces begint al binnen het eerste jaar en hoort bij het hout, het is geen slijtage.
Waarom krijgt eiken zwarte vlekken
Het looizuur in eiken reageert met ijzer en vocht. Een natte blikken pan of stalen voorwerp laat dan een donkere vlek achter die in het hout zit. Gebruik onderzetters en laat metaal niet nat op het blad staan.
Hoe vaak moet ik een eiken tafel oliën
Bij een geoliede afwerking één tot twee keer per jaar bij normaal gebruik. Een gelakt blad hoeft u niet te oliën, alleen schoon te houden met een licht vochtige doek zonder agressieve middelen.
Is eiken beter dan tropisch hardhout
Beter is het verkeerde woord, het is anders. Eiken is harder en heeft een korte keten binnen Europa. Tropische soorten leveren bredere bladen en meer kleurcontrast. De keuze hangt af van uw maat en uw smaak.
Kan een eiken blad scheuren
Kleine haarlijntjes aan de kopse kant horen erbij. Een doorlopende scheur ontstaat vrijwel altijd door te snel gedroogd hout of door een bevestiging zonder speling, niet door de houtsoort zelf.
Waarom zijn brede eiken bladen zo duur
Omdat er een boom van ruim tweehonderd jaar voor nodig is en die zelden vrijkomt. Daarnaast droogt een brede, dikke plank trager, wat betekent dat er langer opslagruimte en geduld in zit.
Is eiken geschikt voor een gezin met kinderen
Uitstekend, juist door de hardheid. Kiest u een gelakte afwerking, dan kan het blad ook goed tegen gemorste drank en een balpen die door het papier drukt. Krassen zijn later gewoon uit te schuren.
Kom eiken zelf bekijken
In ons atelier in Nootdorp liggen gedroogde eiken bladen in verschillende maten en tekeningen. Loop erlangs, voel het gewicht en zie het verschil tussen een rustig gestreept blad en een plank met meer beweging. Wij rekenen ter plekke voor wat uw maat gaat kosten. Een afspraak plant u via de contactpagina.
Een eiken tafel koopt u niet voor nu maar voor de komende decennia. Bij Boomstamspecialist maken we alles in eigen atelier, van eiken tafels en boomstamtafels op maat tot epoxy tafels, een wastafelblad, een boomstam bijzettafel en een boomstam bartafel. Stuur ons vandaag uw maten door, dan zoeken wij het passende blad erbij.
Deel deze blog
